زمینهٔ زیستی و تاریخچهٔ رشد
(تاریخچهٔ پزشکی و رشدی · معیارهای تشخیصی DSM-5)
این دشواری از کجا شروع شده و چه عوامل زیستی ممکن است در آن نقش داشته باشند؟
در جلسه چه می‌کنیم...
از تاریخچهٔ رشد شروع می‌کنیم: دشواری‌های توجه، بی‌قراری یا عمل‌کردن بدون مکث از چه زمانی دیده شده‌اند؟ در خانه، مدرسه یا محیط کار چه شکلی داشته‌اند و با تغییر شرایط چگونه تغییر کرده‌اند؟ مثال‌های مشخص کمک می‌کنند بفهمیم کدام دشواری‌ها از دوران کودکی ادامه داشته‌اند و کدام‌ها تازه‌ترند.
در ارزیابی بزرگسالان، مصاحبهٔ تشخیصی نیمه‌ساختاریافتهٔ DIVA-5 به ما کمک می‌کند نشانه‌های دوران کودکی و بزرگسالی و اثرشان بر زندگی روزمره را مرور کنیم. در ارزیابی کودکان و نوجوانان، روایت خود فرزندتان را متناسب با سن او می‌شنویم و آن را در کنار مشاهدات والد یا سرپرست و، در صورت امکان و با رضایت، اطلاعات مدرسه قرار می‌دهیم.
سابقهٔ پزشکی و خانوادگی را هم مرور می‌کنیم و دربارهٔ خواب، داروهای مصرفی و دشواری‌های شنوایی یا بینایی می‌پرسیم. مثلاً اگر افت تمرکز هم‌زمان با به‌هم‌خوردن خواب شروع شده باشد، این زمان‌بندی به ما کمک می‌کند نقش خواب را در کنار احتمال ADHD بررسی کنیم. این تاریخچه در گزارش نهایی در کنار یافته‌های دو زاویهٔ دیگر تفسیر می‌شود.
کارکردهای اجرایی و توجه
(مدل کارکردهای اجرایی راسل بارکلی)
توجه من دقیقاً کجا کار می‌کند و کجا گیر می‌کند؟
در جلسه چه می‌کنیم...
ممکن است در یک آزمون رایانه‌ای کوتاه، با دستورهای روشن و حواس‌پرتی کم، خوب عمل کنید و در زندگی روزمره همچنان با دشواری روبه‌رو باشید. مثلاً شروع یک کار، تحویل به‌موقع آن، برنامه‌ریزی برای هفتهٔ بعد یا مدیریت حواس‌پرتی‌ها و مسئولیت‌های مالی می‌تواند سخت‌تر باشد. برای همین، نتیجهٔ یک آزمون کوتاه تنها بخشی از تصویر است.
در همسو، در گفت‌وگوی بالینی از شما می‌خواهیم از تجربه‌هایتان در خانه، کار یا تحصیل و روابط مثال بزنید. برای شناخت الگوها در گذر زمان، از مقیاس‌های کارکردهای اجرایی بارکلی و، در صورت امکان و با رضایت شما، از مشاهدات یکی از نزدیکان هم کمک می‌گیریم. این اطلاعات به ما نشان می‌دهد کدام کارها دشوارترند، در چه شرایطی بهتر پیش می‌روند و دشواری‌ها چه اثری بر زندگی شما دارند.
تجربهٔ درونی و معنای شخصی
(صورت‌بندی روان‌پویشی و بین‌فردی)
این دشواری در زندگی و روابط من چه معنایی پیدا کرده است؟
در جلسه چه می‌کنیم...
در همسو، ADHD را اختلالی عصب‌رشدی می‌دانیم. در این بخش از ارزیابی، با نگاهی روان‌پویشی بررسی می‌کنیم که دشواری در تمرکز، مهار تکانه‌ها یا تنظیم هیجان در زندگی شما چه معنایی پیدا کرده است. با توجه به آمادگی و اولویت‌های شما، دربارهٔ تجربه‌های مهم زندگی، روابط گذشته و امروز، و نگاهتان به خود گفت‌وگو می‌کنیم.
برای نمونه، اگر بارها بابت دیر رساندن کاری سرزنش شده‌اید، ممکن است پیش از شروع کار بعدی نگران قضاوت دیگران باشید یا خودتان را سخت‌گیرانه نقد کنید. شناخت این الگوها به ما کمک می‌کند پیشنهادهایی متناسب با تجربهٔ شما ارائه کنیم. اگر بخواهید این موضوع‌ها را بیشتر دنبال کنید، روان‌درمانی روان‌پویشی می‌تواند فضایی برای پرداختن به احساس شرم، ترس از شکست یا الگوهای تکرارشونده در روابط باشد. روان‌درمانی خدمتی جدا از ارزیابی است و می‌تواند در کنار راهکارهای ویژهٔ ADHD در نظر گرفته شود.